Siadając do śniadania rzadko rozważamy, jakie znaczenie w kulturze mają składniki kanapki, która znajduje się przed nami na talerzu. A przecież już banalny – wydawałoby się – chleb pojawia się w tak wielu kontekstach. Nie tylko jako część obrządku w nabożeństwach katolickich czy element świętowania w kulturze ludowej; również jako metaforyczny punkt odniesienia w wierszu Norwida czy filmie Kutza; jako obiekt tęsknot współczesnych migrantów czy obiekt zgryzoty osób na diecie bezglutenowej – mówi prowadząca cykl Marta Paszko.
Chleb to oczywiście tylko jeden z wielu przykładów tego, że to, co zjadamy, rzadko bywa wyłącznie samym pokarmem dla ciała. Wybrane kulinaria mogą pełnić funkcje obiektów magicznych, zbliżających człowieka do strefy sacrum. Są również w kulturze pokarmy zakazane, oddzielające istoty ludzkie od bestii. Dlaczego ostrygi są postrzegane jako afrodyzjak, czosnek odstrasza wampiry, a dzieci znajdujemy w kapuście? Jedzenie towarzyszy nam w wielu aspektach życia, a współczesna obsesja diet nie odbiega daleko od wiary w magiczność pokarmów. Jak prawdziwi smakosze i koneserzy, wspólnie spróbujemy podczas następnego spotkania spojrzeć na nasze talerze i zadać sobie pytanie, czy faktycznie „jesteś tym, co jesz” – kontynuuje Marta Paszko.
***
Antropologia kultury to dziedzina nauki, która przede wszystkim próbuje zrozumieć człowieka jako twórcę i uczestnika kultury. Dąży do odkrycia sposobu, w jaki wchodzi on w interakcję ze światem – jak go porządkuje i rozumie. Większość ludzkich nawyków, tradycji, wierzeń i przekonań nie jest efektem osiągnięć naukowych czy technologicznych, a rezultatem głębokiego zakorzenienia w naszej kulturze, która opiera się w znacznej mierze na symbolach, znakach i mitach.
Nowy cykl wykładów, Alfabet antropologii, to przystępne i dowcipne w swojej formule lekcje, które zachęcą słuchaczy do wspólnego przyjrzenia się samym sobie i symbolom, które nieświadomie kierują nami od stuleci, często niezależnie od zmieniającego się wokół świata.
Na lekcjach antropologii wspólnie zastanowimy m.in. nad tym, czy mózg jest ważniejszy od pępka, a także czy strach ma oczy beboka.
Wykłady prowadzi Marta Paszko – antropolożka kultury i etnografka, badaczka regionu, kierowniczka Działu Etnografii i Antropologii Miasta w Muzeum w Gliwicach.
Harmonogram spotkań:
29 maja 2026, godz. 17.00
Wykład: C jak chleb. Świętość jedzenia
26 czerwca 2026, godz. 17.00
Wykład: D jak droga. Podróż jak życie
Piątek, 2 października 2026, godz. 17.00
Wykład: E jak Eliade. Biegunowość świata
Piątek, 30 października 2026, godz. 17.00
Wykład: F jak fatum. Siła przeznaczenia
Piątek, 27 listopada 2026, godz. 17.00
Wykład: G jak grubiorz. Mityczność podziemia
Piątek, 18 grudnia 2026, godz. 17.00
Wykład: H jak hałas. Muzyka i dźwięki
Piątek, 29 maja 2026, Willa Caro, godz. 17.00 Prowadzenie:| Marta Paszko, antropolożka |Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona Organizator:| Muzeum w Gliwicach