XIX wiek był czasem niezwykłej fascynacji starożytnością. Poszukiwacze skarbów, podróżnicy oraz naukowcy-amatorzy wyruszali w świat w pogoni za sławą płynącą z odkryć dawnych cywilizacji, często znanych jedynie z mitologicznych przekazów. Wyprawom tym towarzyszył duch przygody, lecz często także bezrefleksyjne grabieże i niszczenie zabytków w imię zdobycia cennych znalezisk. Jednocześnie był to czas narodzin nowoczesnej archeologii oraz początek refleksji nad koniecznością ochrony dziedzictwa kulturowego.
Cykl wykładów „Gorączka starożytności” opowiada o najgłośniejszych odkryciach archeologicznych XIX wieku – od egipskich piramid i grobowców faraonów, przez odczytanie zapomnianych hieroglifów, po poszukiwania mitycznych miast i odsłanianie rzymskich osad zasypanych przez Wezuwiusza. Uczestnicy poznają zarówno kulisy wielkich sukcesów badaczy, jak i ciemniejsze strony epoki: rywalizację odkrywców, niszczenie stanowisk oraz wywożenie zabytków do europejskich muzeów.
Szczególne miejsce zajmie zjawisko egiptomanii, które ogarnęło XIX‑wieczną Europę i wywarło ogromny wpływ na sztukę, architekturę, modę i obyczaje. W kolejnych spotkaniach pojawią się również tematy związane z basenem Morza Śródziemnego – Mykenami, Troją, Pompejami i Herkulanum – które w XIX wieku zaczęły odsłaniać przed badaczami swoje ulice, domy i dzieła sztuki.
Wykłady będą ilustrowane prezentacją multimedialną. W miarę możliwości zaprezentowane zostaną również wybrane eksponaty oraz wątki związane z muzeum i regionem, pokazujące, że europejska fascynacja starożytnością znalazła swoje odbicie także lokalnie.
***
Podczas kolejnego wykładu z cyklu „Gorączka starożytności” przeniesiemy się do świata piramid, tajemniczych grobowców i zagadek, które przez stulecia pozostawały nierozwiązane.
„XIX wiek był okresem przełomowych odkryć, które na zawsze zmieniły wiedzę o starożytnym Egipcie i zapoczątkowały rozwój nowoczesnej egiptologii. Badania Wielkiej Piramidy Cheopsa, odczytanie hieroglifów dzięki kamieniowi z Rosetty oraz odsłanianie grobowców faraonów i świątyń nad Nilem przyciągały uwagę uczonych, podróżników i opinii publicznej w całej Europie. Odkrycia te dokonywały się w atmosferze naukowej rywalizacji, fascynacji Orientem oraz intensywnych badań zapoczątkowanych przez wyprawę Napoleona Bonaparte do Egiptu” – mówi Monika Michnik.
„Podczas wykładu przyjrzymy się trzem symbolom, które najmocniej oddziaływały na wyobraźnię Europejczyków: monumentalnym piramidom w Gizie, królewskim grobowcom oraz słynnemu Kamieniowi z Rosetty. Dowiemy się, dlaczego piramidy uznano za jeden z cudów świata i jak próbowano wyjaśnić tajemnicę ich budowy. Poznamy historię odczytania hieroglifów przez Jeana-Françoisa Champolliona oraz znaczenie Kamienia z Rosetty dla poznania dziejów starożytnego Egiptu. Prześledzimy również odkrycia grobowców faraonów w Dolinie Królów i świątyń Nubii, które odsłoniły przed badaczami niezwykłe bogactwo egipskiej kultury. Wspomnimy także o odkryciu grobowca Tutanchamona przez Howarda Cartera w 1922 roku – wydarzeniu, które wywołało światową sensację i przyczyniło się do narodzin legendy o „klątwie faraona” – kontynuuje Monika Michnik.
Piramidy, grobowce i Kamień z Rosetty stały się najbardziej rozpoznawalnymi symbolami starożytnego Egiptu. Łączyły w sobie aurę tajemnicy, niezwykłe osiągnięcia techniczne oraz obietnicę odkrywania utraconej wiedzy. To właśnie one odegrały fundamentalną rolę w narodzinach egiptologii.
Harmonogram spotkań:
Zamek Piastowski
25 marca, środa, godz. 17.00
Egiptomania – moda na starożytny Egipt
24 czerwca, środa, godz. 17.00
Piramidy, grobowce i kamień z Rosetty
9 września, środa, godz. 17.00
Troja i Mykeny – w poszukiwaniu legendarnych miast
18 listopada, środa, godz. 17.00
Pompeje i Herkulanum – zatrzymana codzienność
Cykl wykładów archeologicznych: Gorączka starożytności. Największe odkrycia archeologiczne XIX wieku| Prowadzenie:| Monika Michnik, archeolog Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona| Organizator:| Muzeum w Gliwicach