Gorączka starożytności Największe odkrycia archeologiczne XIX wieku Wykład: Egiptomania – moda na starożytny Egipt

Zapraszamy Państwa na cykl czterech popularnonaukowych wykładów poświęconych fascynującym odkryciom archeologicznym w XIX wieku, przygotowany przez archeologa Monikę Michnik.

XIX wiek był czasem niezwykłej fascynacji starożytnością. Poszukiwacze skarbów, podróżnicy oraz naukowcy-amatorzy wyruszali w świat w pogoni za sławą płynącą z odkryć dawnych cywilizacji, często znanych jedynie z mitologicznych przekazów. Wyprawom tym towarzyszył duch przygody, lecz często także bezrefleksyjne grabieże i niszczenie zabytków w imię zdobycia cennych znalezisk. Jednocześnie był to czas narodzin nowoczesnej archeologii oraz początek refleksji nad koniecznością ochrony dziedzictwa kulturowego.

Cykl wykładów „Gorączka starożytności” opowiada o najgłośniejszych odkryciach archeologicznych XIX wieku – od egipskich piramid i grobowców faraonów, przez odczytanie zapomnianych hieroglifów, po poszukiwania mitycznych miast i odsłanianie rzymskich osad zasypanych przez Wezuwiusza. Uczestnicy poznają zarówno kulisy wielkich sukcesów badaczy, jak i ciemniejsze strony epoki: rywalizację odkrywców, niszczenie stanowisk oraz wywożenie zabytków do europejskich muzeów.

Szczególne miejsce zajmie zjawisko egiptomanii, które ogarnęło XIX‑wieczną Europę i  wywarło ogromny wpływ na sztukę, architekturę, modę i obyczaje. W kolejnych spotkaniach pojawią się również tematy związane z basenem Morza Śródziemnego – Mykenami, Troją, Pompejami i Herkulanum – które w XIX wieku zaczęły odsłaniać przed badaczami swoje ulice, domy i dzieła sztuki.

Wykłady będą ilustrowane prezentacją multimedialną. W miarę możliwości zaprezentowane zostaną również wybrane eksponaty oraz wątki związane z muzeum i regionem, pokazujące, że europejska fascynacja starożytnością znalazła swoje odbicie także lokalnie.

***

Pierwszy wykład z cyklu rozpoczniemy nietypowo – od zjawiska, które do dziś fascynuje i inspiruje nie tylko Europejczyków. Egiptomania to fenomen kulturowy, który na przełomie XVIII i XIX wieku przekształcił starożytny Egipt z odległej, niemal mitycznej krainy w jedno z najważniejszych źródeł inspiracji dla sztuki, nauki i wyobraźni epoki.

Moda na Egipt nie narodziła się jednak nagle w XIX wieku. Motywy egipskie były obecne już w starożytności, przenikając do kultury grecko-rzymskiej, a następnie – nieprzerwanie – do sztuki europejskiej. Wyprawa Napoleona Bonapartego do Egiptu w latach 1798–1801 stała się jednak momentem przełomowym, który nadał tej fascynacji nową skalę i intensywność.

Podczas wykładu skupimy się przede wszystkim na XIX i początkach XX wieku. W tym czasie zainteresowanie Egiptem przeniknęło do codziennego życia. Powstał charakterystyczny styl à l’égyptienne, obecny w architekturze, wystroju wnętrz i sztuce użytkowej. Wznoszono budowle inspirowane świątyniami egipskimi, wykorzystywano motywy obelisków, pylonów i kolumn papirusowych. Egiptomania objęła także modę i obyczaje – popularne stały się podróże nad Nil, a europejskie muzea i kolekcjonerzy zaczęli intensywnie gromadzić zabytki. Nieodłącznym elementem tego procesu było jednak masowe wywożenie artefaktów oraz niszczenie stanowisk archeologicznych – zjawiska, które dziś skłaniają do refleksji nad ochroną dziedzictwa kulturowego.

Kolejny etap fascynacji przyniosło odkrycie grobowca Tutanchamona w 1922 roku, które wywołało nową falę zainteresowania starożytnym Egiptem, widoczną szczególnie w sztuce art déco.

Egiptomania pozostaje jednym z najciekawszych przykładów wpływu odkryć archeologicznych na kulturę i wyobraźnię, ukazując zarazem jej blaski i cienie.

 

Harmonogram spotkań:

Zamek Piastowski

 

25 marca, środa, godz. 17.00

Egiptomania – moda na starożytny Egipt

 

24 czerwca, środa, godz. 17.00

Piramidy, grobowce i kamień z Rosetty

 

9 września, środa, godz. 17.00

Troja i Mykeny – w poszukiwaniu legendarnych miast

 

18 listopada, środa, godz. 17.00

Pompeje i Herkulanum – zatrzymana codzienność

Cykl wykładów archeologicznych: Gorączka starożytności. Największe odkrycia archeologiczne XIX wieku| Prowadzenie:| Monika Michnik, archeolog Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona| Organizator:| Muzeum w Gliwicach