„Władysław Sulecki, czyli los gliwickiego opozycjonisty" - wykład inaugurujący projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku”

Wykład

Informacje

Data: środa, 17 czerwca 2026
Miejsce wydarzenia: Willa Caro
Organizator: Muzeum w Gliwicach

„Władysław Sulecki, czyli los gliwickiego opozycjonisty" - wykład inaugurujący projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku”

Muzeum w Gliwicach dotychczas nie realizowało długofalowego projektu edukacyjnego skierowanego zarówno do młodzieży szkolnej, jak i dorosłych odbiorców, którego przedmiotem byłby społeczny sprzeciw wobec władz komunistycznych oraz jego bohaterowie, działający na Górnym Śląsku, w obrębie ówczesnego woj. katowickiego, a przede wszystkim – w Gliwicach. Projekt edukacyjny pt. „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku”, dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski w ramach programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice” – wypełnia tę lukę.

Projekt łączy działania edukacyjne, popularyzatorskie i dokumentacyjne. W jego ramach odbędą się wykłady, debata ze świadkami historii, spacery edukacyjne śladami gliwickiej opozycji, wycieczki do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności oraz warsztaty historyczne dla młodzieży szkolnej.

Ważnym elementem przedsięwzięcia będzie przypomnienie postaci związanych z historią oporu społecznego w regionie, a wśród nich – Władysława Suleckiego – jednego z najbardziej zasłużonych działaczy opozycyjnych z Gliwic. Wykład poświęcony temu wyjątkowemu człowiekowi zainauguruje nasze wielowymiarowe przedsięwzięcie. We środę, 17 czerwca br. o godz. 17.00 zapraszamy do Willi Caro na prelekcję dr. Jarosława Neji, historyka Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach, który opowie o poruszającym losie niezłomnego gliwickiego opozycjonisty.

Czerwiec jako miesiąc wykładu poświęconego Władysławowi Suleckiemu nie został wybrany przypadkowo. W swoim zeznaniu, jakie złożył podczas zorganizowanej w 1979 r. w Waszyngtonie trzeciej sesji tzw. przesłuchań im. Andrieja Sacharowa (miały one na celu ukazanie przypadków łamania praw człowieka w ZSRS i w krajach bloku wschodniego), po tym, jak szykanami - uderzającymi także w jego rodzinę - władze PRL zmusiły go do emigracji, Sulecki przywołał m.in. prześladowania robotników, jakie nastąpiły po strajkach w czerwcu 1976 r.

Ale jest też inne, szczególnie gliwickie znaczenie czerwca w historii górnośląskiego oporu wobec komunizmu. 24 czerwca 1960 r. miała w Gliwicach miejsce demonstracja uliczna w obronie krzyża ustawionego wcześniej przez parafian kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. W świątyni tej wówczas, tak jak i dziś, posługiwali Bracia Mniejsi - franciszkanie. Krzyż, wmurowany na terenie przykościelnego placu przy ul. Hutniczej, gdzie planowano wybudowanie nowego kościoła, władze usunęły jako obiekt postawiony bez ich zgody. Władysław Sulecki był jednym z tych, którzy w obronie krzyża stanęli obok franciszkanina, o. Hilarego Mamorskiego. W 2026 roku mija 66 lat od tych wydarzeń. O nich także przypomnimy podczas wykładu dr. Jarosława Neji w czerwcową środę w Willi Caro. Wstęp na spotkanie oczywiście wolny.

Patronatem honorowym projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” objęła Pani Katarzyna Kuczyńska-Budka, Prezydent Miasta Gliwice.

„[…] mimo wezwania go do opuszczenia zbiegowiska nie tylko, że zbiegowiska nie opuścił,

ale zebrał wokół siebie grupę ludzi, którą namawiał do nieopuszczania zbiegowiska, czytając im na poparcie swego stanowiska art. 70 Konstytucji,

a także kartkę o treści »żądamy wolności Kościoła«” i rzucił ją w pobliżu kościoła.

Do powyższego Wł[adysław] Sulecki przyznał się”.

Fragment dokumentu dochodzeniowo-śledczego po wydarzeniach 24 czerwca 1960 r., źródło: „Biuletyn IPN”, nr 4/2022

„Widziałem po czerwcu 1976 r. krzywdę takich ludzi jak ja.

Za udział w strajkach spotkały ich represje ze strony milicji i Służby Bezpieczeństwa.

Widziałem zrozpaczonych robotników powyrzucanych z pracy z <wilczym biletem>.

Nie chciano przyjmować ich do innych fabryk i kopalń, Widziałem tragedię ich rodzin. Widziałem ich głodne dzieci,

karmione przez sąsiadów. Słyszałem o przywódcach strajku, których w Warszawie i Radomiu milicja uwięziła,

na których sądy wydały surowe wyroki wieloletniego więzienia.

Robotników i górników oburzało bierne zachowanie urzędowych związków zawodowych”.
W. Sulecki, „Praca i życie robotnika w PRL.
Trzecie Przesłuchanie im. Sacharowa”, Augsburg 1979, s. 5.

„Był górnikiem kopalni <Gliwice> w Gliwicach. Cechowała go głęboka religijność i niechęć do systemu komunistycznego. Konsekwentne, odważne głoszenie własnego światopoglądu, przekonań politycznych i społecznych nie ułatwiało mu życia i pracy w PRL. Chociaż doświadczył awansu społecznego, nie pasował do lansowanego przez oficjalną propagandę wizerunku robotnika ślepo oddanego rządzącej partii, w dodatku reprezentanta najbardziej hołubionej przez nią branży, jaką było górnictwo węgla kamiennego. Władze uznały go więc za element niepewny, a z czasem wroga, którego niezależną aktywność przez lata zwalczały na różne sposoby. Wreszcie postanowiły się go pozbyć z kraju i ostatecznie zamiar ten zrealizowały, zmuszając go do emigracji” – mówi o Władysławie Suleckim badacz życia tego gliwickiego opozycjonisty, dr Jarosław Neja. Wykład, na który zaprosimy we środę, 17 czerwca br., będzie dostępny również on-line, za pośrednictwem muzealnej platformy Facebook: https://www.facebook.com/muzeumwgliwicach

Autorami projektu „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80..." są dr Ewa Chudyba, kierownik Działu Edukacji i Promocji oraz Leszek Jodliński, dyrektor Muzeum w Gliwicach.

Wykład:| Władysław Sulecki, czyli los gliwickiego opozycjonisty Prowadzenie:| dr Jarosław Neja, historyk Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona| Organizator:|Muzeum w Gliwicach |Wykład będzie dostępny również on-line, za pośrednictwem muzealnej platformy Facebook Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w ramach programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”| Patronatem honorowym projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” objęła Pani Katarzyna Kuczyńska-Budka, Prezydent Miasta Gliwice|