Wykład: „Od willi przemysłowca do muzeum. Historia i konserwacja trzech witraży gabinetowych z Gliwic”

W ramach odkrywania kulisów pracy muzealników przez wystawę „Sztuka naprawiania. Konserwacja w Muzeum w Gliwicach”, przyjrzymy się już bardzo konkretnej pracy konserwatorskiej, której efekty można oglądać codziennie w holu Willi Caro. Konserwator Adam Kaźmierczak z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu opowie o procesie konserwacji witraży, zdobiących nasze muzealne okna.

 

Jak mówi sam wykładowca: „Trzy witraże gabinetowe ze zbiorów Muzeum w Gliwicach pochodzą z dawnej willi dra inż. Heinricha Wernera, generalnego dyrektora Gräflich Schaffgotsch’schen Werke, wzniesionej w 1922 roku przy ul. Sienkiewicza 9 w Gliwicach. Do muzeum trafiły w latach 80. XX wieku jako przekaz konserwatora zabytków.

Każdy z witraży ma wymiary 158 × 74 cm i został wykonany z niewielkich, sześciobocznych szkieł połączonych ołowianymi profilami. W ich centralnych partiach znajdują się medaliony przedstawiające św. Jerzego, św. Huberta oraz Matkę Bożą z Dzieciątkiem i św. Janem Chrzcicielem. Analiza stylistyczna wskazuje, że medaliony powstały prawdopodobnie pod koniec XIX wieku i nawiązują do tradycji niemieckiego renesansu. Są więc starsze od willi i zostały wtórnie wykorzystane w nowych kompozycjach witrażowych.

Konserwację obiektów przeprowadzono w Katedrze Konserwacji–Restauracji Architektury i Rzeźby Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Prace obejmowały m.in. oczyszczanie, scalanie rozbitych tafli, klejenie szkła oraz uzupełnianie ubytków szkła, ołowiu i warstwy malarskiej. Szczególnym wyzwaniem było odnalezienie właściwego miejsca dla licznych zachowanych fragmentów i ponowne odtworzenie pierwotnego układu kompozycji.

Historia tych witraży jest interesującym przykładem wtórnego wykorzystywania starszych elementów artystycznych, a ich konserwacja pozwala poznać zarówno dawną technologię wykonywania witraży, jak i współczesne metody ratowania zabytkowego szkła”.