Cykl wykładów: Gliwice w średniowieczu i czasach wczesnonowożytnych. Wykład: Miasto jako organizm gospodarczy

 

 

 

„Każde średniowieczne czy nowożytne miasto było miejscem pracy rzemieślników, kupców, wszelkiego rodzaju wytwórców. A co z rolnictwem? Czy miało ono swój udział w życiu gospodarczym dawnych miast? Wbrew powszechnym opiniom, że cechą miasta jest poza-agrarny charakter zajęć jego mieszkańców, od samego początku zakładania miast na prawie niemieckim w Europie Środkowej spory areał gruntów rolnych przekazywano mieszczanom. Tak też było w przypadku Gliwic. Czy można je określić mianem miasta agrarnego? Jaki był udział produkcji rolnej i przetwórstwa spożywczego w dziejach Gliwic?

Na dzieje gospodarcze miasta wypada też spojrzeć z perspektywy długofalowego rozwoju – jak zmieniały się uwarunkowania działań gospodarczych jego mieszkańców, które gałęzie produkcji dominowały w poszczególnych okresach, wreszcie, czy można w dziejach Gliwic wyróżnić okresy prosperity i czasy kryzysu? Na podstawie jakich źródeł można to wykazać.

Kolejny problem w dziejach Gliwic, to wpływ wyższych organizmów politycznych na gospodarkę miasta. Gliwice w średniowieczu i czasach nowożytnych zmieniły kilka razy przynależność polityczną. Każde z państw prowadziło własną politykę ekonomiczną – poczynając od księcia opolskiego Władysława, założyciela miasta w XIII wieku, aż po nowożytne państwo pruskie, które po kilku dziesięcioleciach poszukiwań pomysłu na wschodnią część Górnego Śląska, znalazło w latach 80. XVIII wieku rozwiązanie dla tutejszej gospodarki – przemysł.

W wykładzie pojawią się powyższe problemy, przedstawione zostaną także odpowiedzi lub próby odpowiedzi. Z bardziej szczegółowych problemów można wskazać:

- dlaczego na najstarszej mapie Śląska Martina Helwiga Gliwice jako jedyne miasto zaznaczono osobnymi znakami kartograficznymi,

- jaki był udział Gliwiczan w handlu dalekosiężnym, co zawozili i co wywozili do Krakowa, Poznania, Brna czy Ołomuńca,

- w jakim celu okolice miasta w XVIII wieku obsadzono morwami, dlaczego władze miasta raportowały do władz zwierzchnich o ilości tutejszych morw.

Zainteresowanych serdecznie zapraszamy!” – mówi prof. Piotr Boroń.

 

***

 

Prof. dr hab. Piotr Boroń – historyk, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, badacz dziejów miast śląskich, ze szczególnym uwzględnieniem Gliwic w okresie średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych. Od wielu lat współpracuje z Muzeum w Gliwicach jako autor publikacji i artykułów, przybliżając wyniki badań nad historią miasta i jego mieszkańców. Jest autorem licznych prac naukowych poświęconych dziejom gliwickiego mieszczaństwa, strukturze społecznej i zawodowej miasta oraz funkcjonowaniu jego instytucji. Szczególne znaczenie mają trzy książki jego autorstwa: „Dawne Gliwice. Studia z dziejów miasta i jego mieszkańców. Wokół gliwickiego rynku”, „Burmistrzowie Gliwic do 1808 roku” oraz „Gliwiccy pisarze miejscy”. Publikacje te stanowią efekt wieloletnich badań archiwalnych, często opartych na nieznanym wcześniej materiale źródłowym. Prof. Piotr Boroń jest również autorem szeregu artykułów publikowanych w Roczniku Muzeum w Gliwicach.